ای بسا محرم که با یک نقطه مجرم می شود

همیشه کسی که خیانت می کند مقصر اصلی نیست. وقتی طرف دیگر رابطه یک خلا عاطفی به وجود بیاورد، خیانت شکل می گیرد. به این صورت که فردی که دچار حفره ی عاطفی شده برای فرار از فکرهای مخرب، به اولین چیزی که کمی از سرگشتگی عاطفی اش کم کند چنگ می زند. در این بین کافی است فردی کمی مهربان سر راه او قرار بگیرد. البته اینجا باید خیانت را هم تعریف کرد. فرد سرخورده شاید هیچ گاه وارد رابطه ای جدید نشود اما به خیال پردازی مشغول می شود و کمی آرزو می کند کاش دوست داشته شود و انتظار محبت بیشتر را می کشد و در تنهایی بین دو احساس متفاوت سرخورده تر می شود. از یک طرف دلش می خواهد همان فرد اولی او را دوست بدارد و تکه ی گمشده ی پازل احساسش را کامل کند و از طرف دیگر دلش محبت و توجه فرد دیگری را می طلبد تا مرهمی باشد برای زخم هایی که خورده است. همیشه کسی که خیانت می کند مقصر واقعی نیست...

پ.ن.1. دلم می خواهد نظرات تک تکتان را در این زمینه بدانم.
پ.ن.2. نظرات تاییدی نیست تا اگر خواستید با یکدیگر بحث کنید.

وحشتم را از من بگیرید

در زندگی ام هیچگاه نترسیده ام جز آن زمان که روبه روی آن آبی بیکران ایستاده بودم. شاید نامش ترس نیست. وحشتی که از حضور در میان آن شوری عمیق داشتم. سرمای آب بر پایم لرزی بر وجودم می انداخت. وحشتی گنگ از چیزی که نمی دانم چیست. در یک تصمیم ناگهانی می خواهم این یک وحشت هم از زندگی ام حذف کنم. و شوق کشف یک لذت جدید مرا می کشاند سمت قایق. می روم... میان آن آبی شور بی کران. ضربه های دانه های باران بر صورتم مثل سیلی باد می ماند. از نرده های قایق بالا می روم. باد موهایم را پریشان می کند. وحشت از جایی در اعماق قلبم به همه ی رگ هایم جاری می شود. پایم را بلند می کنم. چشمانم را می بندم و یک نفس عمیق و حالا هر قدر پایین می روم پایم به جایی نمی رسد. خنده ام می گیرد و دست و پایی می زنم و سرم را که می آورم بیرون می خندم. نمک ریه هایم را هم سوزانده است. وحشتی نیست، لذتی است از شنا در یک آبی شور بی کران بارانی.

امتحان جهانگشای جوینی

اولین نفر هستم که داوطلب شده ام برای امتحان شفاهی.

استاد: از کل کتاب کدام قسمتش را انتخاب می کنی؟
من: آنجا که می گوید "باد بی نیازی خداوند است که می وزد، سامان سخن گفتن نیست."
استاد: دیگه؟
من: "آمدند و کندند و سوختند و کشتند و بردند و رفتند."
استاد: برو. لازم نیست امتحان دهی.

کمی شعر عربی

لم تزل تسمع المدیح ولکن             صهیل الجیاد غیر النهاق

شاعر در مدح ممدوح می گوید: شنیدن مدایح تو تمام نمی شود ولی صدای شیهه ی اسب با عرعر خر فرق می کند.
توضیح: شاعر می خواهد بگوید همه کس تو را مدح می کنند اما شعر من میان شعر دیگران مثل صدای اسب است میان صدای خران.

و ان تکن خلقت أنثی لقد خلقت       کریمة غیر أنثی العقل و الحسب

شاعر در مرثیه ی "خوله" خواهر سیف الدوله، این زن را می ستاید می گوید: گرچه او زن آفریده شده، ولی چنان بزرگوار آفریده شده که گفتار و اعمالش زنانه نیست.
بدون شرح!

مظلومة القد فی تشبیهه غصنا       مظلومة الریق فی تشبیهه ضربا

در ستایش معشوق: اگر قد او را به سرو تشبیه کنم به او ظلم شده است و اگر آب دهان او را به عسل تشبیه کنم به او ظلم شده است.
شرح: قد او از سرو بلندتر و آب دهانش از عسل شیرین تر است!!!

أالا کل ماشیة الخزلی                     فدا کل ماشیة الهذبی

هان! هر دلبر خرامان به فدای هر اسب شتابان!
بدون شرح!

پ.ن.1. اشعار از "المتنبی" شاعر قرن چهارم هجری.
پ.ن.2. قابل توجه آقای دکتر احمدی پور، حالا دیدید چرا شب های امتحان سرخوش می شوم؟
پ.ن.3. انصافا شعرهای زیبایی هم داشت. من ابیاتی را انتخاب کردم که از نظر فرهنگی قابل توجه بود.

یکصد و هشتاد و نه

برادرک دوباره رفت. دلم تنگ می شود...

به سبب سرخوشی شب امتحان

من دوست ندارم که تو را دوست ندارم
تو شرم نداری که ز من شرم نداری؟

انوری

یکصد و هشتاد و هفت

همیشه بهترین ِ من
                       همیشگی ترین ِ من
چگونه می توانم از تو بگذرم؟
                                    چگونه از تو بگذرم؟
تویی که لحظه لحظه مهربانی ِ خیال ِ تو
                    تمام ِ هستش ِ مرا، خلاصه کرده است
تو ای شکوه ِ آخرین کلام ِ خواستن
                    همیشه مهربان ترین ِ من
تو مثل ِ اولین سکوت ِ عاشقانه پاک و ساده ای
                                                          هنوز هم
چگونه می توانم از تو بگذرم
                                   چگونه از تو بگذرم
                                                           نمی توانم....
                                                                          آه
                                                                            نمی توانم از تو بگذرم

دیدمش آخر به کوری چشم ِ من، آبستن ِ من                کوری ِ چشم ِ مرا، آبستن از اهریمن ِ من
بچه دیوی خود همی فردا برآرد شیون ِ من                 سرگذارد خواب را، بر دامن سیمین تن ِ من
هر دم از دیدار ِ او
تابنده گردد، آذر ِ من
                          وای بر من
                                       وای بر من
                                                    راستی را
                                                               وای بر من

 این همان سیمین بَرَستم
این همان زیبنده ماه است
این همان افسونگرَستم
این همان گل
               این همان می
این همان شوخ است، کآتش ریخت بر بام و بر ِ من
                                                               وای بر من
                                                                             وای بر من

 آتشم بر جان زدی
                     بر جان زدی
                                     جانت نبخشم
پیش یزدان گریم و در پیش یزدانت نبخشم
سوختی جان و تنم، زین گونه آسانت نبخشم
گر ببخشم هر گناهی را، گناهانت نبخشم
داوری ها را چه خواهی گفت، پیش ِ داور ِ من
                                                        وای بر من
                                                                      وای بر من
گفتمت دیگر نبینم
                     باز دیدم
                               باز دیدم
در دو چشم ِ دلفریبت،
                             عشق دیدم
                                              ناز دیدم
قامت ِ طناز دیدم
                      گونه ی غماز دیدم
برگ ِ گل دیدم
                 میان ِ برگ ِ گل شیراز دیدم
دیدم آن بیدی که هر روز آمدی آنجا بر ِ من
                                                      وای بر من
                                                                   وای بر من
خواستم پیش آیم و لعل گوهربارت ببوسم
نرگس ِ مستت ببوسم
چشم ِ شهلایت ببوسم
طره ی  پیچنده و جعد ِ فسونکارت ببوسم
چون دگرباران که بوسیدم
                                دگربارت ببوسم

دل تپیدن کرد و جان پر زد که در پایت درافتد                بال بگشاید ز تیر ِ چشم ِ شهلایت درافتد
دام را در طره ی زلف سمن سایت درافتد                     در میان ِ آتش از رخسار زیبایت درافتد
عقل آواز داد
               که ای نادان
                             چه می سوزی پر من؟
                                                        وای بر من
او دگر یار ِ تو نی
                      یار ِ تو نی
با دیگران شد
شمع ِ بزم ِ ناکسان
خصم ِ تن ی دانشوران شد
                                 مست شد
                                           دیوانه شد
                                                      هم خوابه ی افسونگران شد
گوهرش والا نبود از گوهری ها
                                       دل گران شد در کف ِ دیوان ِ مست افتاد آخر، گوهر ِ من
                                                     وای بر من
                                                                  وای بر من
خسته من
رنجور من
بیمار من
بی بال و پر من
تا سحر بیدار من
همدرد ِ مرغان ِ سحر من
پرشکسته من
بلاکِش من
به شیدایی شُمر من
سوخته من
کوفته من
کُشته من
اخترشمر من
دشمنی ها کرد با من
طالع ِ من، اختر ِ من
                         وای بر من
                                      وای بر من

شکر لله، چشم ِ من روشن، ز دیوان بار داری
بار داری، گوهر و گل داری و گلزار داری
باده داری، عشق داری
دلبر ِ عیار داری، ماه داری
سرو داری
سرو ِ خوش رفتار داری
پیش ِ من زینسان میا، زیرا که سوزی اخگر ِ من
                                                            وای بر من
                                                                         وای بر من

ای درخت ِ بارور! بار آوری، بار ِ تو نازم                      قامت سرو ِ تو و رخسار خونبار ِ تو نازم
چشم ِ عیار ِ تو و عهد ِ تو و کار ِ تو نازم                  زین همه بی شرمی ِ رخسار و دیدار ِ تو نازم
اینچنین گردن مکش، شرمنده بگذر از بر ِ من

یاد باد آن شب که نام از دختر ِ آینده گفتی               سر به سوی آسمان ها کردی و با خنده گفتی
گر به یادت هست، نام کوکبی تابنده گفتی             خود "ثریا" گفتی و خوش گفتی و زیبنده گفتی

نام این دختر "ثریا" کن به یاد ِ دختر ِ من
                                                               وای بر من
                                                                                        وای بر من

بوسه زن بر چهر ِ او
                          سنگ ِ جفا بر لانه ی دلشانه زن بر زلف ِ او                        آتش فشان کاشانه ی دلناز ِ او کش              تا کشد آتش سر از ویرانه ی دلمهد ِ او جنبان                 که بجنبانی بنای خانه ی دلگاهش از شادی بلرزان                            تا بلرزد پیکر ِ من                                                  وای بر من                                                               وای بر من

ای بد آیین! خانه ی عشق تو ویران ِ تو گردد                 کودک ِ آینده ی تو، دشمن ِ جان ِ تو گردد
کشت ِ پیمان ِ تو ام، خصم ِ تو، پیمان ِ تو گردد               هرشب از اشک تو، گوهرریز دامان تو گردد
           تا گوهر ریزد به رنج و درد ِ تو، چشم ِ تر ِ من

                                                                                                      وای بر من
                                                                                                                  وای بر من
زین سفر گر بازگردم
دست دلداری بگیرم
کوری ِ چشم ِ تو را
شادی کنان یاری بگیرم
دختر ِ شیرین لب و زیبنده رخساری بگیرم
ماهرویی گیرم و شوخ فسونکاری بگیرم
                                                  تا بگویی بار ِ دیگر:
                                                                          خاک ِ عالم بر سر ِ من!
                                                                                                      وای بر من
                                                                                                                   وای بر من

پ.ن. همین شعریست که گفته بودم کاملش را می گذارم. شاعرش را نمی دانم کیست فقط می دانم داستانی واقعی پشت شعر است. ماجرای عشق استادی به دانشجویش.              

                

یکصد و هشتاد و شش

آن شب قدری که گویند اهل خلوت امشب است

...

می شود چیزی بگویید تا بغضم باز شود؟

یکصد و هشتاد و چهار

اینچنین گردن مکش، شرمنده بگذر از بر من

پ.ن. مصراعی است از یک شعر طولانی که نام شاعرش را نمی دانم. یک روز شعر را می نویسم برایتان اما این مصراع تمام امروزم را پر کرده است.

نوستالژی

برای فهم درسی که می خوانم به کتاب درسی گذشته ام رجوع می کنم، "مفلس کیمیا فروش". حواشی خودم بر این کتاب بیشتر از آنهایی که استاد گفتند نظرم را جلب می کند. به عنوان نمونه، انوری گفته است:

کشتی یی بر خشک می ران انوری
کاخر این دریای غم را ساحلی است

و حاشیه ی من:

                        دریای غم اردک ندارد!

انتقاد آسان تر از تحسین

از پله ها که پایین می آیم پسرک سیزده ساله، می گوید:
"راستش را بخواهی لباس امروزت زشت است."
پیراهن بر تن دارم مخلوطی از سبز و نارنجی و قرمز و زرد. می پرسم:
"چه چیزش را دوست نداری؟"
"رنگ های سفید و آبی و مشکی را دوست دارم"
می خندم و می پرسم:
"پس چرا دیروز که بلوز سفید و دامن آبی پوشیده بودم نگفتی که دوستش داری؟"
زیر لب می گوید:
"رویم نشد!!"

یکصد و هشتاد و یک

وقتی موضوع امتحاناتت باشد: اشعار "المتنبی"(شاعر عرب)/ قصاید خاقانی/ هفت پیکر/ تاریخ جهانگشای جوینی/ دستور زبان فارسی/ مثنوی معنوی
و قرار باشد راجع به بیهقی/ مثنوی مقاله بنویسی
و صد بیت شعر عربی ترجمه کنی و سه ترجمه از صد آیه ی قرآن را با هم مقایسه کنی و غلط هایشان را اصلاح کنی

حتما از زندگی ات لذت می بری.

پ.ن. می شود به من سایتی برای آپلود عکس معرفی کنید لطفا؟

یکصد و هشتاد

می خواهیم حجم درس را کم کند. می گوید: "کتاب بیاورید، تصمیم بگیرم." 27 ساعت است نخوابیده ام. می گویم: "کتاب را من دیده ام، چهارصد و خورده ای صفحه دارد." قبول می کند که سیصد صفحه ی اول را امتحان دهیم.

صبح از خواب که بیدار می شوم می روم سراغ کتاب. پانصد و خورده ای صفحه دارد. به استاد تلفن می کنم و ماجرا را می گویم. می خندد. می گوید: "کتاب را هنوز ندیدم. اما معلوم شد باید ببینم که معلوم شود تا کجا شیطنت می کنی. این طوری نمی شود باید حجمش زیاد شود." نمی خواهم صد صفحه بیشتر بخوانم. اصلا نمی خواهم بخوانم. می خندم "از سر بدجنسی نبود اما توانش نیست" می خند و می گوید: "منتظر تلفن من باش."

حالا من منتظرم. و فکر می کنم اگر بگوید بیشتر بخوانیم من چگونه به همه خبر بدهم؟ اصلا به بچه ها چه توضیحی بدهم؟ می شود زنگ نزنید استاد؟

یکصد و هفتاد و نه

"برای ساختن یک جهان جعلی، که در آن هیچ چیز، همان چیزی نباشد که باید، گروهانی از آدم ها، سرسختانه تلاش کرده اند و ایشان، به احترام همین تلاش ِ جان فرسای غول آسای کمرشکن، دمی به صداقت باز نخواهند گشت، دمی."

"نادر ابراهیمی، یک عاشقانه ی آرام"

یکصد و هفتاد و هشت

سوم دبستان. خانم هاشمی نژاد. که نه تنها نامش، چهره اش را هم به خوبی به یاد دارم. از بس که دوستش نداشتم. همسر شهید بود و مدام از خودش می گفت و تنهایی دخترش و اینکه ما باید بچه های خوبی باشیم تا او اذیت نشود، اینکه دخترش که همسن ماست و چادر سر می کند و آن دروغ بی مزه که می تواند از تلویزیون خانه اش ما را ببیند. حالا می دانم چرا من را مانند دیگران دوست نداشت که فقط نگاهش می کردم و به شوخی هایش نمی خندیدیم. که وقتی با ناظم دعوایش شد و داشت می رفت فقط نشستم پشت پنجره و نگاهش کردم و دیگران دویدند دنبالش و گریستند و خونسرد بودم در مقابل جریمه هایی که هر روز بیشترشان می کرد. و در ذهن کوچک من این معلم از خود راضی ِ دروغگو شد نمونه ی همه ی کسانی که به نوعی با شهید و جنگ و جانباز در ارتباطند.
12 سال بعد کسانی را شناختم که همرزمان همان شهدا بودند و همه ی معادلات ذهنم را از اول نوشتند و به خاطر ایشان می توانم آن معلم را هم ببخشم.

حالا می ترسم که من هم در ذهن کسی نمونه اش شوم از دختری، دانشجویی، معلمی، خواهری، یک ایرانی، یک مسلمان و... چه قدر احتمال دارد اگر نمونه ی بدی باشم، تصویری که از خود به جا می گذارم توسط فرد دیگری اصلاح شود.

یکصد و هفتاد و هفت

"فَصَبَرتُ و فی العین قذیً و فی الحلق شجاً."

"نهج البلاغه/ خطبه ی سوم"            

پ.ن. پس صبر کردم در حالی که خاشاک در چشمم و استخوان در گلویم بود.

یکصد و هفتاد و شش

ساحل در گوش دریا نجوا می کند:
"آنچه را که موج هایت سعی گفتنش را دارند برایم بنویس."
دریا بارها و بارها آنها را با کف هایش می نویسد
و با یأسی متلاطم نوشته ها را پاک می کند.¹

بی سلام برایت می نویسم تا خداحافظی نداشته باشد... شروعی ندارم که پایانی داشته باشم!
با تمام شک ها و تردیدها کاغذ سیاه می شود. مبهوت شده ام بین شک ها و تردیدها... کاغذ سیاه می شود. شک هایم محو می شوند و تردیدها یقین که قریب شده ایم... غریب می شویم!
بسی گیجم بین تو و من! بین حرف و سکوت! بین من و تو!
جایی اشک هایم را پشت خنده ها جا می گذارم. تا بگویی بی سکوت!
دستم را دراز می کنم تا سیبی بچینم. باد می وزد. سیبم محو می شود اما انگشتانم سرخ شده اند. تمام حرف همین است و تمام فعل هایم اول شخص. دوم شخص را جایی میان بادها، پشت خنده ها گم کرده ام.
من تو را تصویر کرده ام. به شکل ابری که هزار شکل می شود... من تصویرم را جایی میان بادها گم کرده ام.
باز هم مردد می شوم بین نوشتن و سفیدی کاغذ. کاغذ سیاه می شود و من فکر می کنم به چشمانی که خطوط سیاه را دنبال می کنند... مبهوت شده اند و فکر می کنم به دستانی که ناامید می شوند از کاغذ... به لب هایی که از خواندن... به صداهایی که... و من فکر می کنم به تمامی صداها! صدای بادها! بادهایی که جایی میان دقایق می وزند!... بادها ساعت ها را دور می زنند... بادها ماه ها را می پیمایند... بادها....!

اسفند ماه 1386

1. از "رانات تاگور"

یکصد و هفتاد و پنج

مرد کناری بیسکویت کره زده اش را می زد در سس سالاد و می خورد.

یکصد و هفتاد و چهار

می گوید یکی از مکان های دیدنی ایران را که دیده اید، توصیف کنید.
خودکار در دستم و کاغذ سفید پیش رویم. آخر با یک زبان فرانسه ی الکن چگونه آنجا را توصیف کنم؟ از پیچ و خم های ذهنم با شتاب می گذرم. آخر چگونه توصیف کنم آن خانه ی سنگی کوچک را. جایی که بایزید می نشسته، می ایستاده، گریسته و خندیده. وارد که می شوم به خاطر همه چیز دنیا بغض می کنم. نه اینکه غمگین باشم، فقط دنیا و متعلقاتش عجیب کوچک شده است. سرم گیج می رود. بی قرارم. روحم تقلا می کند. مامور را نگاه می کنم که فقط به خاطر من در خانه را باز کرده است. می پرسم: نماز بخوانم؟ آرام بیرون می رود. شال سفیدم را بر سرم محکم می کنم. لاکی که بر ناخن هایم هست را نگاه می کنم. دستکش های نخی سفیدم را دست می کنم "بسم الله الرحمن الرحیم"
کاغذ سفید را به معلم تحویل می دهم.

یک توضیح: ببخشید من بعد از اشاره ی شیخ متوجه اشتباه خودم شدم که به جای نام "بایزید بسطامی" نام "ابوسعید" را نوشته بودم. بگذارید پای خستگی این روزها.

یکصد و هفتاد و سه

به سمتش می روم که پوستش را لمس کنم. اما نزدیک می شوم می فهمم که فقط با نوازشش دلم آرام نمی گیرد. دست دراز می کنم و به آغوشم می آید. پاهایش را دور کمرم حلقه می کند و دستانش را می گذارد روی بازوهایم. زبری پوستش کمی اذیتم می کند اما دوستش دارم. به دوربین نگاه می کنم و لبخند می زنم برای داشتن عکسی یادگاری از من و یک بچه ی اوران گوتان.

پ.ن. املای "اوران گوتان" را درست نوشتم؟ لابد می دانید که از انواع میمون هاست دیگر.

اضافه می شود: توضیحی که شیخ ادیب فرمودند "اورانگ(=آدم) - اوتان(=جنگل)"